1-2 yaş

Bu dönemde sağlıklı bir diyette suyun da yer alması gerektiği unutulmamalıdır.

Bu yaş grubunda günlük önerilen kalsiyum miktarı 350 mg’dir. Bu miktardaki kalsiyum, 250-300 g   süt-yoğurt ve 1 kibrit kutusu kadar peynirle karşılanabilir.

Bu dönemde kemik mineralizasyonu için 400 IU/gün D vitaminine gereksinim vardır. D vitamininin besinsel kaynaklarının yetersizliği ve kış aylarında sentezinin kısıtlı olması nedeni ile, bu yaş grubunda besinlere ek olarak D vitamini verilmesi önerilir.

Bu yaş grubunda günlük önerilen demir miktarı 6.9 mg’dir. Birçok çocuğunun demir depoları yetersiz olabilir. Demir gereksinimi vücut ağırlığına göre değişiktir. Demirden zengin besinlerin C vitamininden zengin besinlerle birlikte tüketilmesi bu açığı kapatmada önemli rol oynar.

Yeterli büyüme ve gelişme için çinko önemlidir. Yeterli kilo alamayan çocuklarda çinko eksikliği görülebilir. Çinko et, balık, süt ve süt ürünlerinde bulunur.

C vitamini vücutta depolanmadığı için, düzenli C vitamini alımına dikkat edilmelidir.

ÖRNEK MENÜ

Bu yaş dönemi için örnek menü tabloda verilmiştir. Menünün günlük enerjisinin %57’si karbonhidratlardan, %12’si proteinlerden ve &31’i yağlardan gelmektedir. Menüde belirtilen meyveli yoğurdun evde yapılmış olması gerekmektedir. Bu yaşta çocuklar bir ya da birkaç öğün anne sütü alabilirler.

1-2 YAŞ DÖNEMİ ÇOCUKLARI İÇİN GÜNLÜK MENÜ ÖRNEĞİ;

Menü 1000-1100 kalori ve 18-20 g protein içermektedir.

Sıfır-1 yaş döneminde olduğu gibi bu dönemde de yağ kısıtlaması ya da diyet ürünlerinin kullanılması doğru değildir.

ANNE SÜTÜ İLE BESLENMENİN SÜRDÜRÜLMESİ

Anne sütü ile beslenmenin en az iki yaşına kadar sürdürülmesi önerilmektedir. Bu dönemde çocukların enerji gereksinimlerinin üçte biri anne sütü ile beslenmeden sağlanabilir. Ancak anne sütü ile beslenme, bu yaştaki çocuğun diğer besinleri almasını engellememelidir.

Memeden ayırmak gerektiğinde bu ani yapılmamalıdır. Önce gündüz öğünleri kaldırılır, ardından gece anne sütü ile beslenme sonlandırılır. Anne sütünden kesme, çocuğun hasta olduğu bir dönemde yapılmamalıdır. Anne, memeden ayırdığı çocuğundan ilgiyi eksik etmemeli, çocuğun meme ayrılığı ile anne ayrılığını aynı anda yaşaması engellenmelidir.

İŞTAHSIZLIK

Bu yaş grubunda anne-baba iştahsızlıktan yakınıyorsa, çok iyi kilo alıyor olsa bile, bu durum, bir sorun olarak ele alınmalıdır. İştahsızlık, aile ikna edilerek çözümlenemez ise, çocuğa daha fazla zarar verebilecek önemli bir beslenme sorununa dönüşebilir.

İştahsızlığı olan bir çocuğun kilo alımında sorun varsa, psikososyal nedenlerin yanı sıra, organik nedenler açısından da değerlendirme gerekir. Bu durumda aileden çocuğun 3 günlük besin tüketimi ile uyku ve beslenme saatleri istenir. Beslenme sorunu olan çocuklarda genellikle uyku sorunu da birlikte görülür. İştahsız çocuklar genelde geç yatıp geç kalkan, belirli bir düzeni olmayan çocuklardır. Beslenme ve uyku sorunu çocukların %20-30’unda birlikte görülür. Uykunun düzene girmesi ile genellikle beslenme sorunu çözülebileceği gibi, bazen de beslenmenin düzene girmesi ile uyku sorunu çözülebilir.

İştahsız çocuklar için oyunlar yaratılabilir. Örneğin kaşık, onu beslemeye gelen bir kuş olabilir. Ancak bu oyunlar uzun süreli ve aşırı olmamalıdır. Kötü beslenen çocukların, az da olsa yedikleri besinlerin enerji içeriği arttırılabilir. Çocuğa doğru beslenme davranışı kazandırma açısından aile bilgilendirilir. Aile bireyleri arasında uyumun sağlanması için gerekirse psikolojik destek verilir.

ASPİRASYON

İlk 3 yaşta çocuklarda çiğneme ve yutma işlevlerinin gelişimi tamamlanmamıştır. Bu nedenle besinler yumuşak bir şekilde verilmelidir. Fındık, fıstık, kabak ve ay çekirdeği gibi sert ve taneli besinler kolayca soluk borusuna kaçabileceği için 5 yaşından önce verilmemelidir.

Yalnız anne sütü ile beslenen bebeklerde ek besinlere 6.ayda başlanır. Bebeğinizin bu dönemde boyun ve sırt kasları desteksiz oturmaya hazırlanmaktadır. Yüz ve çene kasları da çiğneme işlevini yerine getirebilecek duruma gelmiştir. Ancak başlangıçta dili ile besinleri itebilir. Bu dilini tam toparlayamamasından kaynaklanır. Bu hareketleri nedeni ile bebeğinizin ek gıdaları sevmediğini düşünmeyiniz. Bu hareket 7.aya doğru düzelecektir.

Ek besin vermenin amacı nedir?

• Bebeğin artan enerji ve vitamin gereksinimlerini karşılamak
• Bebeğin çiğneme ve yutma becerilerini geliştirmek
• Bebeğin farklı tatta ve kıvamda besinlere alışmasını sağlamak
• Normal beslenmeye kademeli bir geçiş yapmak

Hangi ek besinlerle başlanmalıdır?

• Öncelikle besinleri evde hazırlayın.
• Mevsim sebze ve meyveleri kullanın.
• Kabuğu soyulan meyveler uygundur. Örneğin: Elma, armut, şeftali, kayısı, muz ilk verilecek ek besinler arasında yer alır. Kavun, karpuz çok su içerdiği ve vitamin yoğunluğu az olduğu için ilk verilecek meyveler arasında yer almaz
• Sebze olarak az lifli ve vitamin içeriği yüksek olanlar kullanılmalıdır. Örneğin havuç, patates, balkabağı, kabak, yer elması, kereviz, bezelye, yeşil yapraklı sebzeler kullanılabilir.
• Proteinli besinlere de bu dönemde başlayabilirsiniz. Öncelikle yağsız sığır eti, derisi alınmış tavuk eti (beyaz olan kısımları sert olabilir bu nedenle buta yakın bölümler daha uygundur.)
• İyice kaynatılmış yumurtanın sarısı verilebilir.
• Anne sütü aldığı için inek sütüne gereksinim yoktur. Yoğurt ya da muhallebi verilebilir

Ek besinleri hazırlarken temizlik kurallarına özel dikkat gösterilmelidir.

Ek besinler nasıl verilmelidir

• İlk kez verilecek olan, öğle öğününde bebeğin keyfi yerinde  ve aç iken verilmelidir.
• Başlangıçta az miktarda verilmeli, miktar giderek artırılmalıdır. Örneğin çeyrek yumurta sarısı, bir çorba kaşığı sebze püresi, bir çay bardaği muhallebi ya da yoğurt gibi. Bebekte herhangi bir döküntü ya da ishal, kusma varlığı kontrol edilir.
• Yeni besinler en az 3 günlük  tercihen 7 günlük aralarla tanıtılmalıdır.
• Bir yeni besine tanıtılınca  onu öğleden sonraya alıp, ikinci bir besin öğle öğününde tanıtılır. Örneğin meyve püresine alıştıktan sonra sebze püresi başlanabilir.
• Bebek 6.ayında iki  ana öğün olarak ek besin alabilir. Bunlar 2-3 yemek kaşığı dolusu püre sebze, et ve meyve püresi ya da yoğurt olabilir.
• Ek besinlerin kaşıkta kalacak yoğunlukta olması uygundur. İlk başlarda meyve suyu ya da sebze püresi çorbaya yakın bir kıvamda verilebilir ancak enerji içeriği açısından özellikle sebzenin püre biçiminde  olması daha uygundur.
•  

6.ayda bebeğinize verdiğiniz ek besinler anne sütünün tamamlayıcısıdır. Bu ayda anne sütü  temel besindir. Bebeğin isteğine göre emzirmeye devam edilmelidir.

6.ayda hangi besinler verilmemelidir?

• Ekmek
• Bisküvi
• Bitkisel çaylar
• Baklagiller

UNUTMAYIN:  Çocuğun sizden farklı bir bünyesi, duygu ve düşünceleri vardır. Kesinlikle reddettiği besini vermek için zorlamayın. Aksi takdirde anne-çocuk iletişimi, sevgi bağı zedelenir.

6. ayda ek besin tarifleri

Meyve Suyu Ve Meyve Püresi: Elma, şeftali gibi meyvelerin suları, tercihen püreleri 1-2 tatlı kaşığından başlanarak verilir ve yavaş yavaş artırılır.

Hazırlanışı: Meyveler iyice yıkanır, kabukları soyulur, cam rendede rendelenir. Meyve suyu ve pürelerine şeker eklenmemelidir. Meyve püreleri yoğurt ile karıştırılarak bir öğün olarak verilebilir. Meyve sularına şeker eklenmemelidir.

6.ayda bebeğin suya gereksinimi yoktur.

Muhallebi: Muhallebi pastörize süt veya hazır mamalarla yapılabilir.

Hazırlanışı: 1 su bardağı pastörize inek sütü, yaklaşık 3 tatlı kaşığı  (silme) pirinç unu, 2 tatlı kaşığı (silme)  şeker ile yapılır. Pirinç unu soğuk sütün bir kısmı ile iyice ezilir. Kalan süt eklenir ve karıştırılarak pişirilir. İnmeye yakın şeker eklenir.

Hazır mama (formül süt) ile hazırlanışı: 1 su bardağı su ve yaklaşık 3 tatlı kaşığı (silme)  pirinç unu karıştırılarak su muhallebisi yapılır. Ateşten indirilir, hafif soğuduktan sonra 6 ölçek hazır mama toz halinde katılır. Gerekirse tel süzgeçten geçirilir.

Yoğurt: Muhallebi ile dönüşümlü verilebilir.

Hazırlanışı: Süt kaynatılır, elin dayanabileceği sıcaklıkta (40⁰C) kadar soğutulur. Bir litre süte 1-2 çorba kaşığı süt içinde sulandırılmış bir çorba kaşığı yoğurt maya olarak eklenir ve yavaşça karıştırılır. Hareket ettirmeksizin sıcak bir yerde 4 saat bekletilir.

Sebze Püresi: Genellikle öğle öğününde, 1-2 tatlı kaşığından başlanıe, artırılarak verilir.

Hazırlanışı: Sebzenin (örneğin bir havuç) kabuğu soyulur, küçük parçalar halinde (küp şeklinde) doğranır. Küçük bir tencere (tercihen çelik) içine  az miktar su konur.Tencerenin ağzı iyice kapatılır,  yumuşayıncaya kadar pişirilir. Piştikten sonra püre haline getirilir, bebeğe yedirilir. 3-7 gün içinde  içinde püreye yağ ve et eklenir. Yağ olarak zeytinyağı tercih edilir.

Yumurta: Yumurta iyi ce yıkanır ve  12 dakika kaynatılır. Katı pişmiş yumurta sarısı 1 çay kaşığı olarak beslenme programına eklenir, giderek miktarı arttırılır. Bir haftanın sonunda bebek tam bir yumurta sarısını yiyebilir. Yumurta sarısı sebze ya da meyve püresi içine katılabilir.