2-5 yaş

Bu dönemdeki çocukların günlük enerjilerinin önemli bir kısmını, bisküvi, çikolata, gofret ve şekerlemeler ile meyve suyu, gazoz, kola, çay gibi içeceklerden gelen enerjinin oluşturduğu bilinmektedir. Genel sağlık ve diş sağlığı üzerine olumsuz etkileri dikkate alındığında, boş kalori kaynağı olarak düşünülen bu besinlerden çocukların uzak tutulması gerekir.

Son yıllarda endüstrileşmiş ülkelerde, tüm yaş gruplarında, yağ tüketiminde bir azalma eğilimi görülmektedir. Az yağ tüketmek, erişkinlerde herhangi bir beslenme sorunu yaratmazken, okul öncesi çocuklarda enerji açığına neden olur. Çünkü yağın sınırlanması halinde, yağdan gelen enerji çoğunlukla karbonhidratlı besinlerin yenmesiyle karşılanır. Karbonhidratlı besinlerin volüm olarak daha fazla ve daha doyurucu oldukları [özellikle liften de zenginse] göz önüne alındığında yeterli yağ tüketmeyen çocukların günlük enerjilerinin yetersiz kalması olasıdır.

İki yaşın altında yağ sınırlaması yapılmaz. Nitekim anne sütü ya da formül süt ile beslenen bebeklerde günlük enerjinin %40-%50 gibi önemli bir bölümü yağlardan gelir. 5 yaşına doğru yağ tüketiminde dereceli bir sınırlama yapılır ve okul öncesi dönemde yağdan gelen enerjinin %30-%35 civarında tutulması önerilir. Beş yaşından sonra çocukların yağ tüketiminde erişkinlere önerilen sağlıklı beslenme ilkeleri geçerlidir ve günlük enerjinin % 30 u yağdan gelmelidir.

Bu dönemde çocukların günlük beslenmeleri ile büyümek için gerekli olan esansiyel yağ asitlerinden linoleik ve alfa-linolenik asitleri de belirli oranlarda almaları gerekir.

Bu yaş grubundaki çocukların beslenmeleri ile, günde 3-25 gram ortalama 12 gram kadar lif tükettikleri bunun da normal vücut fonksiyonları için yeterli olduğu bildirilmiştir.

2-5 yaş grubu çocuklar genelde küçük miktarda besinlerle yetinirler. Liften zengin besinler doygunluk hissi yarattığı için, çocukların lifli besinleri fazla tüketmeleri durumunda enerji açıkları ortaya çıkabilir. Ayrıca liften zengin besinlerin aşırı tüketimi çocuklar için önemli olan demir, kalsiyum, çinko, bakır ve magnezyum gibi önemli minerallerin emilimini olumsuz etkileyebilir. Liften zengin beslenme alışkanlığı olan çocuklarda gaz ve sık dışkılama gibi sorunlar da yaşanabilmektedir.

Bütün bu nedenlerle 2-5 yaş dönemi çocuklar için günlük lif gereksinimi, kesin olarak belirtilmemekte, ancak 6-12 gr / gün miktarının yeterli olduğu bildirilmektedir. Bu miktarda lif günde 1-2 orta boy meyve 1 porsiyon sebze 4-5 dilim ekmek veya bulgur, makarna vb. tahıllar ve haftada 1 ya da 2 kez tüketilen kuru baklagil yemeği ile karşılanabilir.

Kalsiyum, bu dönemde 1-3 yaşa göre gereksinimi artan önemli mineraller arasındadır. Bu nedenle süt ve süt ürünlerinin günlük beslenmede belirtilen miktarlarda tüketilmesi gerekir.

Demir bu dönemde gereksinimi artan bir diğer mineraldir. Ayrıca okul öncesi demir eksikliği anemisinin sık görüldüğü bir dönemdir. Dolayısıyla demirden zengin besinlerin yeterli miktarda tüketilmesi önemlidir.

Vücudun sağlıklı olabilmesi için bir miktar tuza gereksinim vardır. Ancak bu gereksinim yaşamın ilk aylarında fazla değildir. Yaşamın ilk aylarında edinilen tuz tadını daha sonra değiştirmek güçtür. Bir çok küçük çocuk bisküvi, salam, sosis, sucuk, cips, kolalı içecekler ve ketçap gibi hazır besinlerle gereğinden fazla tuz tüketir. Bu tüketim böbrek yükünü arttırdığı gibi ileri dönemde de hipertansiyon için risk faktörü oluşturur.

Okul öncesi dönem çocuklarına önerilen günlük sodyum miktarı, ilk yaşta olduğu gibi besinlerin içeriğindeki doğal sodyum ile karşılanabilir. Bu nedenle 2-5 yaş grubu çocukların yemeklerine tuz eklenirken hassasiyet gösterilmesine, daha önemlisi tuzluğun masadan uzak tutulmasına özen gösterilmelidir. Böyle bir uygulama ile, ileri dönemde karşılanabilecek tuz bağlantılı hastalıklar önlenmiş veya geciktirilmiş olabilir.

Yaşla birlikte tüm vitaminlerin, özellikle de B grubu vitaminlerinin gereksinimi artar. Normalde, yeterli ve dengeli bir beslenme ile bu gereksinimler karşılanır. Ancak araştırmalar özellikle A, C ve D vitamini alımlarında sorun olduğunu göstermektedir. Bu nedenle beslenme sorunu açısından risk taşıyan 1-5 yaş arası çocuklara A, C ve D vitaminlerinin verilmesi önerilmektedir.

OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARI İÇİN GÜNLÜK MENÜ ÖRNEĞİ ( 2 – 3  YAŞ İÇİN ) 

OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARI İÇİN GÜNLÜK MENÜ ÖRNEĞİ ( 4 – 6 YAŞ İÇİN )